Żagań, powiat żagański, woj. lubuskie, PL
Ostatnio było o leśnych skrytkach – daleko od szosy 😉 Ale to nie koniec żagańskich wojaży nr 2, nie nie nie!
Poprzedni wpis zakończyłam na głodzie i wyjściu z krzaków w celu udania się na popas. Zanim jednak dotarliśmy do centrum, zielona ikonka na mapie wskazała jeszcze jeden mały „skarb”.
Idziecie z nami?
MAUZOLEUM LOTNIKÓW ALIANCKICH
Skrytka WIELKA UCIECZKA/ THE GREAT ESCAPE # 3 zaprowadziła nas gruntową drogą gdzieś tam za Mrówkę czy inny market. Niby właśnie nie daleko od szosy, a jakby trochę inny świat. Kolejny cmentarz, a nawet dwa.
Zapraszam do zakupu książeczki “Weronika szuka skarbów” – opowiastki dla dzieci i rodziców, inspirowanej zabawą w geocaching.
To także element układanki pt. „Wielka Ucieczka”.
Podczas II Wojny Światowej w tym miejscu mieścił się cmentarz, na którym pochowano 6 lotników – jeńców obozu Stalag Luft III.
Latem 1944 r. wybudowano tu grobowiec w formie ołtarza ofiarnego. Pochowano w nim 50 urn z prochami uczestników Wielkiej Ucieczki, schwytanych i zamordowanych przez funkcjonariuszy Gestapo na specjalny rozkaz Hitlera. Na trzech płytach umieszczono nazwiska i stopnie wojskowe bohaterskich uciekinierów.
Po wojnie groby ekshumowano oraz wydobyto urny. Szczątki i prochy żołnierzy przeniesiono na cmentarz wojenny „Cytadela” w Poznaniu.
Tyle info z tablicy zlokalizowanej przy mauzoleum. Dziwne, ale więcej wiadomości o tym miejscu nie znalazłam. Szkoda, bo mam parę wątpliwości. Np. kwestia kto wybudował mauzoleum? 1944 r., więc trwała wojna, te tereny należały do Niemiec… Sami Niemcy? Bez sensu, przecież nie zależało im raczej na czczeniu pamięci uciekinierów i tworzeniu legendy. Więc kto? Ktoś wie?
Ciekawe też, czemu prochów lotników nie pozostawiono w Żaganiu, tylko przeniesiono do Poznania? Hm hm…
Już wiem 🙂 Bardzo dziękuję Muzeum Obozów Jenieckich za szybką reakcję i informację.
Otóż mauzoleum/ołtarz zaprojektowali i wybudowali jeńcy, lotnicy alianccy latem 1944 r. Komendant obozu wyraził na to zgodę pod warunkiem, że podczas budowy nie będzie prób ucieczek.
Kiedy Rosjanie weszli do Żagania, grobowiec został zniszczony. Urny zostały przeniesione do Poznania w 1948 roku.
CMENTARZ WOJENNY Z CZASÓW I i II WOJNY ŚWIATOWEJ
Naprzeciwko mauzoleum – następny cmentarz wojenny. Tu znajdują się groby z czasów I i II Wojny Światowej.
W czasie I Wojny Światowej pochowano tu około 110 jeńców z carskiej armii. To na ich cześć wybudowano w 1920 r. półokrągłą kolumnadę z pomnikiem i tablicą z napisami w języku rosyjskim i niemieckim – do dziś jest to najbardziej reprezentacyjny element architektury cmentarza.
Centralnie położony pomnik przedstawia klęczącą kobietę z twarzą ukrytą w ramionach.
Naprzeciwko bramki wejściowej usytuowany jest cementowy pomnik ku czci żołnierzy Armii Radzieckiej poległych w latach 1941-1945 z napisami w języku rosyjskim (lewy dolny róg poniższej składanki).
Pochowani tu zostali jednak nie tylko radzieccy żołnierze. Od 1940 r. chowano tu bowiem także jeńców z pobliskiego obozu Stalag VIIIC. Do wyzwolenia obozu spoczęło tu 220 Francuzów i około 40 Włochów.
Po zakończeniu wojny, przeprowadzono częściową ekshumację i zmniejszono obszar nekropolii do obecnych rozmiarów. W latach 60. XX w. natomiast przeprowadzono tu… hmm… „modernizację”, pojedyncze groby przekształcając w mogiły zbiorowe.
Dziś znajdują się tu szczątki 388 osób, w tym zidentyfikowanych 313.
Na niektórych mogiłach są krzyże, na innych (chyba) islamska gwiazda i księżyc.
…bo tu każdy ma Swego, najbardziej Swojego,
odchodząc najwyżej pojmuje, że to Ten Sam;
Za kolumnadą usytuowano granitową płytę pamiątkową z roku 1957 (prawy dolny róg poniższej składanki).
„Pokój – Wolność – Socjalizm” – takie wyrazy znajdziemy na ramionach krzyża w górnej części płyty.
Poniżej: RODAKOM I WSZYSTKIM POLEGŁYM W WALCE Z FASZYZMEM NIEMIECKIM SKŁADAJĄ HOŁD MIESZKAŃCY M. ŻAGANIA i rok 1957 oraz jakieś znaki, których nie mogę odczytać – otoczone takim jakby półwieńcem z liści laurowych i dębowych.
Obok dwa groby – późniejsze – chyba oba już powojenne. Na jednym data śmierci niejakiego st. strzelca Józefa Kazuro to 10.07.1945 r., drugi grób należy do szer. Aleksandra Maksyma, niestety nie mogę odczytać daty śmierci.
Lubię takie miejsca. Mają w sobie pewien… hmm… spokój. I niepokój też. Dualizm niby nie do pogodzenia, ale lubię te sprzeczne uczucia. Bo tak.
Źródła:
- o mauzoleum – info z tablicy przy cmentarzu,
- o cmentarzu wojennym z czasów I i II Wojny Światowej: groby.radaopwim.gov.pl.